9. “The nodding dog”

Niet stil kunnen ziten, slechte concentratie en slecht luisteren; onwil, luiheid of is er toch een andere oorzaak ?

We kennen ze allemaal; die kinderen die continu bewegen, niet stil kunnen zitten of staan en heel snel overprikkeld zijn. Vaak zijn er al diagnoses als AD(H)D, HSP, MCDD, ODD enz. vastgesteld. Dit zijn ontwikkelingsstoornissen die we te accepteren hebben; met medicatie kunnen we het storende gedrag eventueel onderdrukken, maar is dit de oplossing ? Of zijn er toch ook andere mogelijkheden ?

Om daar achter te komen moeten we eerst weten wat aan die beweeglijkheid, het impulsieve handelen, het niet kunnen stilzitten en het snel overprikkeld zijn, ten grondslag ligt. Zodra daar meer zicht op is, snappen we ook dat deze uitingen geen onwil zijn, maar onvermogen. Hierdoor kunnen we gemakkelijker en gerichter ondersteuning gaan geven in de klas of thuissituatie, zonder dat de gedragingen verkeerd worden begrepen. Dit verkeerd begrijpen leidt erg vaak tot onnodig straffen en terechtwijzen, tot grote frustratie en groot verdriet van de persoon in kwestie. Met de hoge gevoeligheid van deze mensen is het stressniveau al snel tot een hoogtepunt gestegen en zal in iedere nieuwe “onveilige” situatie leiden tot nog meer stress. Van de regen in de drup dus…

Hieronder wil ik aan de hand van een praktijkvoorbeeld uitleggen:

1) Wat deze kinderen/personen laten zien in de praktijk/dagelijks leven,
2) Hoe het gedrag en handelen “verkeerd” gelezen wordt,
3) Wat de oorzaak van het gedrag en handelen zijn, dus wat je eigenlijk ziet gebeuren.

(1) Voor de zomervakantie kwam er een fragiele  jongen met zijn moeder bij mij binnen. De uitdagingen lagen bij hem op het vlak van concentratie, automatiseren van vaardigheden, (begrijpend) lezen, schrijfvaardigheid en prikkelverwerking. De jongen is hoogsensitief en dus al snel overprikkeld op auditief, visueel en tactiel gebied. Ten slotte had hij moeite met basale grof-motorische vaardigheden, terwijl hij erg graag deelnam aan gym en zelfs op schoonspringen zat !

Tijdens het testen zag ik al snel dat er heel veel primaire en posturale reflexen actief waren: Deze jongen was niet in staat om zijn romp langere tijd goed opgericht te houden. Daarnaast was het hoofd continu in beweging en schoten de ogen alle kanten op, met als gevolg dat hij slecht in staat was om de ogen goed (op één punt) te richten (en dus niet goed kon scherpstellen). Daarnaast is het dan een grote opgave om met je ogen goed te volgen (bijv. leesregels in een boek). Daardoor was het lezen en begrijpend lezen zwak (zien, lezen, opnemen en verwerken van de stof was niet goed mogelijk).
Hij deed me denken aan een knikkend dashboard figuurtje; en dan niet alleen met een continu bewegend hoofd, maar ook nog met een bewegende romp !!!

Stel je eens voor hoe moeilijk het is om iets te lezen terwijl je over een hobbelig zandpad rijdt. Als je hoofd continu beweegt is dat hetzelfde effect…..onmogelijk om dan goed te lezen toch ?!
En als je romp daaronder dan ook niet stabiel kan blijven wordt het lezen (maar ook andere dagelijkse handelingen) een enorme uitdaging. Je lichaam is de zwaartekracht continu aan het “bevechten” omdat de lichaamslijnen ver van het ideale punt liggen. Als wij onze romp niet goed rechtop kunnen houden, wijken we teveel af van ons lichaamsmidden (de lijn die via je kruin dwars door het lichaam heen naar beneden loopt en er via de voeten weer uitkomt). Daarnaast kunnen de ideale horizontale lijnen (door de oren, door de schouders, een lijn door de heupen, door de knieeën en de enkels) dan ook niet gerealiseerd worden.

(2) Het kind voelde zich erg onzeker om meerdere redenen; ten eerste omdat ze steeds moeilijk kan inschatten waar zij zich in de ruimte om haar heen bevindt en slecht kan inschatten hoever zij verwijderd is van andere objecten. Hierdoor krijgt zij steeds seintjes vanuit haar hersenstam dat de situatie niet veilig is, met als gevolg een continue aanmaak van stresshormonen en continue prikkelverwerking in het zenuwstelsel, met overprikkeling tot gevolg. Daarnaast wordt de continue beweeglijkheid in de klas gezien als storend en als niet (willen/kunnen) luisteren naar opdrachten. De leerkracht gaf aan; “Dan zeg ik dat ze stil moet zitten, en binnen een minuut is ze dat alweer vergeten en zit ze weer te wiebelen of zit ze om zich heen te kijken. Ik heb nu een briefje op haar tafel geplakt waar op staat dat ze maar één waarschuwing krijgt; een tweede waarschuwing is op de gang zitten”. LET WEL: DIT VOORBEELD IS NIET BEDOELD OM DE LEERKRACHT NEGATIEF NEER TE ZETTEN, DIT IS SLECHTS EEN VOORBEELD VAN HOE HET GEDRAG DOOR EEN ANDER GEZIEN WORDT, ALS MEN NIET WEET WAT DE ONDERLIGGENDE OORZAAK IS !!!

Hoe moeten we dit gedrag/handelen dan wel bekijken en hoe komen we tot het verminderen van deze forse uitdagingen ?

(3) Het immer bewegende lichaam vertelt ons non-verbaal dat er reflexen actief zijn. Een concreet voorbeeld: Het meisje trekt voordat ze gaat zitten één van haar benen onder haar billen en gaat dan zitten. het lichaam zegt daarmee eigenlijk: “Help mij, ik ben de Symmetrisch Tonische Nekreflex en ik ben niet volledig tot ontwikkeling gekomen. Daardoor kan ik bij aanraking van het bekken, het bekken niet stil houden en moet ik bewegen”.
Dit voelt natuurlijk niet fijn omdat het instabiel is , waardoor de persoon in kwestie ter compensatie het been in gaat trekken (of de benen om de stoelpoten gaat klemmen) om de romp stabiliteit te geven. Stabiliteit is veiligheid…

Je zou zeggen dat door de omliggende spieren en coördinatie te trainen d.m.v. bijvoorbeeld (kinder)fysiotherapie, dit probleem opgelost kan worden. Dit traject was al bewandeld en had tijdelijk iets verbetering gegeven, maar na beëindiging van het traject waren de klachten toch weer toegenomen. Training op rompstabiliteit heeft een positief effect op de spieren. Het trainen van de spieren is een bewust proces en doet aanspraak op het motorische deel van  de grote hersenen. Door bewust na te denken over het aanspannen van de spieren en het rechtop zetten van de romp, kan men al een grote verbetering teweegbrengen, echter in stress- situaties valt het bewuste proces uit en handel je vanuit het onbewuste deel; de hersenstam.

Voor het verminderen van de verstoringen in het Centraal Zenuwstelsel moeten we dus verder terug, een laag dieper, terug naar de oorsprong van al ons bewegen en dan komen we bij de reflexen uit. Primaire en Posturale reflexen zijn een belangrijk eerste onderdeel van de ontwikkeling. Als deze reflexen ieder hun eigen ontwikkelingsstadia hebben doorlopen, kunnen de levenslange (houdings)reflexen goed tot ontwikkeling komen. Deze reflexen blijven ons hele leven lang actief en zorgen bij volledige ontwikkeling voor de rechting van lichaam (zowel horzontaal als verticaal) en de rechting van ons hoofd.

Op die manier kunnen we met de zwaartekracht dealen op de meest energiezuinige manier en daardoor zijn we beter in balans, gronden we beter op mentaal en fysiek niveau en kunnen we ook ons hoofd beter rechtop houden. Hoofdrechting is enorm belangrijk voor het zien, zowel scherpte als voor overzicht houden als voor detailwaarneming. Handig om snel in te kunnen schatten of een situatie veilig is of niet..

Reflexintegratie gaat terug naar die basis van het bewegen en kan mensen helpen die voor verschillende uitdagingen staan. Zo ook dit continu bewegende jongentje. De eerste keer dat ik met hem mocht werken kon hij geen seconde stil liggen tijdens de integraties op de behandeltafel en vond hij de extra oefeningen op de wiebellplank en de stapstenen erg moeilijk. Tijdens de tweede sessie (moeder had thuis trouw geoefend), kon hij al veel beter op de tafel blijven liggen en nu vinden de integraties in alle rust plaats. Hij geeft aan zijn moeder aan welke reflexen hij graag wil oefenen op een dag (eigenlijk vertelt het lichaam hem waar het lijf behoefte aan heeft). Daarnaast vertelde hij mij zelf laatst: “Ik vind het zo fijn om bij jou te komen want dan wordt het zo lekker stil in mij en daarna kan ik veel beter nadenken. Dat lukt steeds langer en het gaat gemakkelijker. Op school gaat het met alles met sprongen vooruit en het schoonspringen gaat nu zeer goed !!! ”

 






Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

*